Portugalski przystanek Gustawa Eiffela

O tym, że jeden z mostów w Porto zbudowany został przez Françoisa Gustave’a Théophile’a Seyriga, wspólnika Gustawa Eiffela, wiedziałem podobnie jak wielu z Was, od dawna. Zdziwiłem się jednak, kiedy przeczytałem, że sam Gustaw Eiffel przez dwa lata mieszkał w Portugalii!

Zapytacie – a cóż szanowny, znany na całym świecie francuski inżynier, porabiał na portugalskiej prowincji? Aby odpowiedzieć na to pytanie, musimy się cofnąć do roku 1877, kiedy to został oddany do użytku metalowy most im. Maria Pia w Porto, zaprojektowany w pracowni  Eiffel Constructions Métalliques. Ten konkretny projekt nadzorowany był przez wspólnika Eiffela, wspomnianego już Françoisa Gustave’a Théophile’a Seyriga. To właśnie ten most, łączący po raz pierwszy oba brzegi rzeki Douro za pomocą linii kolejowej, był tak naprawdę pierwszym (dodajmy, bardzo udanym) dziełem, od którego rozpoczęła się ich ogólnoświatowa sława i kariera. Niestety współpraca obu panów zakończyła się wkrótce po sfinalizowaniu tego projektu, bo w roku 1879.

Myślę, że w późniejszym czasie pan Seyring pluł sobie w brodę, gdyż po tym fakcie, Eiffel – renomowany inżynier ale wciąż jeszcze znany raczej lokalnie, niż globalnie, zrealizował projekty, które zapewniły mu wieczną sławę. Pierwszym z nich był, ukończony w 1884 r. wiadukt w Garabit (znajdujący się we Francji i bliźniaczo podobny do mostu w Porto). Drugim – Statua Wolności (a raczej konstrukcja, na której umieszczona została rzeźba autorstwa Frédérica Auguste’a Bartholdiego), czyli podarunek narodu francuskiego dla narodu amerykańskiego (rok 1886), czy wreszcie wieża zbudowana na Wystawę Światową w Paryżu w roku 1889 (nosząca potem imię jej konstruktora).

źródło: http://www.gustaveeiffel.pt

Prace nad mostem w Porto rozpoczęły się, jak zwykle od projektu. Oto i on :

Ryciny i fotografie pochodzą ze strony: http://paginas.fe.up.pt

Etapy powstawania mostu:

Zbudowany został on wg. innowacyjnej metody, opisanej tutaj, która pozwalała na szybsze tempo prac. Projekt z pracowni Eiffela, został wybrany spośród 4 innych, które brały udział w przetargu. Zerknijmy, jak mógłby wyglądać rzeczony most, gdyby zwyciężyła inna koncepcja:

źródło: http://paginas.fe.up.pt

Wracając do Portugalii – Gustaw Eiffel ze względu na wiele zamówień, które dostał od portugalskiego rządu, zdecydował się wynająć dom w Barcelinhos, gdzie mieszkał przez dwa lata – od 1875 do 1877 roku, czyli do czasu oddania do użytku mostu Maria Pia w Porto.

Jak najbardziej słusznie kojarzycie tą nazwę z innym, położonym niedaleko portugalskim miastem – Barcelos, znanym chyba każdemu turyście, przybywającemu do Portugalii. To właśnie stąd pochodzą kolorowe koguciki, będące najpopularniejszą pamiątką, przywożoną z tego kraju.

źródło: wikipedia

Most zbudowany został dzięki wspomnianej, innowacyjnej metodzie inżyniera Eiffela, w rekordowo krótkim czasie – prace rozpoczęto 5 stycznia 1876 roku a już 4 listopada następnego roku, król Luis, wraz z małżonką Marią Pia, dokonali uroczytsego przecięcia wstęgi na hipernowoczesnym obiekcie. Mimo iż podczas budowy mostu, nadano mu wstępnie imię króla Ferdynanda  II (znanego z tego, iż chętnie wspierał sztukę), nazwano go jednak finalnie mostem Maria Pia (nie ma to, jak podlizać się swoim pracodawcom …). Solidnie wykonana konstrukcja służyła miastu Porto przez 114 lat, aż do roku 1991, kiedy to została zastąpiona przez Ponte de São João (Most św. Jana).

Aby oddać sprawiedliwość wspólnikowi Gustawa Eiffela – Françoisa Seyrigowi, trzeba dodać, iż już samodzielnie (tzn. kierując pracami belgijskiej kompanii konstrukcyjnej), wybudował on inny most, który stał się prawdziwą ikoną miasta Porto. Mowa oczywiście o moście Króla Ludwika I, czyli Ponte Luiz I.

Jego budowa była już bardziej skomplikowana. Uporano się z nią w 5 lat – most został oddany do użytku 31.X.1886 roku. Tym razem konkurencja była większa, ponieważ do konkursu stanęło 12 projektów:

źródło: http://paginas.fe.up.pt/~

Tak wyglądał most w trakcie konstruowania:

źródło: http://paginas.fe.up.pt

źródło: http://paginas.fe.up.pt

... a tak wygląda dzisiaj:

źródło: wikipedia

Powracając do bohatera mojego posta – Gustawa Eiffela, warto odnotować, iż przebywał on w Portugalii przez dwa lata nie tylko ze względu na budowę mostu Maria Pia. Dostał wiele innych, mniejszych zleceń. Kilkanaście z nich niestety nie zachowało się do naszych czasów.

Wśród tych, które można podziwiać do dziś, jest most na rzece Lima, w mieście położonym na północy Portugalii – Viana de Castelo.

źródło: Roberto Santorini, http://pt.wikipedia.org

Spółka, którą zarządzał Gustaw Eiffel, zaprojektowała również most przenośny dla portugalskiego wojska:

źródło: http://paginas.fe.up.pt

W wielu doskonale do dzisiaj znanych obiektach użyteczności publicznej, rozrzuconych na terenie całej Portugalii, pracowania architektoniczna Gustawa Eiffela, poprzez swoich uczniów, współpracowników, odcisnęła w sensie jak najbardziej pozytywnym swoje piętno.  Została przez nią wykonana część elementów stacji łączących Lizbonę, Sintrę i Cascais.  Spotkałem się również z informacjami, mówiącymi o tym, że wykonywała jakieś elementy poprzedniczki budynku targowego w Olhão ale na to nie znalazłem potwierdzenia. Zainteresowanych szczegółami odsyłam do szczegółowej pracy Paulo Oliveira Ramosa „Memoria da obra de Eiffel em Portugal„.